Eind maart publiceerden we twee artikelen in De Neije Krant over het Ambonezenwoonoord, dat tussen 1950 en 1961 gevestigd was op De Vilheide in Mill. Mocht u deze gemist hebben, google dan “Het Ambonezenwoonoord in Mill”.
We ontvingen als reactie daarop een email van William van Katwijk, van wie we het telefoonnummer kregen van zijn ooms Perry en Max Masaleman, die hun jeugd doorgebracht hebben in dit opvangcentrum.
We zijn in gesprek met Max Masaleman (75), zijn broer Fred Masaleman (79) en Nella Ririmasse (75), die vol verhalen zitten en met groot enthousiasme vertellen over hun kindertijd hier in Mill. Ze hebben er hele goede herinneringen aan, want de inwoners van Mill heetten hen van harte welkom.
Hun ouders hadden alles moeten achterlaten, nadat ze in eigen land als KNIL-soldaat niet meer veilig waren. Bij aankomst na een lange zeereis in de haven van Rotterdam werden de militairen en hun gezinnen per bus vervoerd naar het militaire complex
De Boskamp in Amersfoort, waar zij medisch gekeurd werden. Daarna werden zij op willekeurige basis ondergebracht in zo’n 90 woonoorden verspreid over Nederland zonder rekening te houden met taal, levenswijze en cultuur, die onder de diverse bevolkingsgroepen nogal verschilden.
Toen dit problemen gaf, maakte de overheid groepen van mensen met eenzelfde achtergrond en werden veel gezinnen verplicht te verhuizen naar andere woonoorden.
Nella is in 1951 geboren in het woonoord in Graetheide, maar heeft ook gewoond in De Schattenberg, een opvangcentrum gevestigd in Westerbork in het voormalige doorgangskamp voor de deportatie van Joden tijdens de Tweede Wereldoorlog. Daarna verhuisde het gezin naar Mill, waar nog 7 van haar broers en zussen geboren werden.
Max is in 1951 geboren in De Schattenberg en ging pas rond 1958 naar de Vilheide in Mill. Hij heeft daar een fantastische jeugd gehad, want hij kon er heerlijk met zijn vriendjes rondstruinen in de bossen.
Fred is op Tanimbar geboren, een eilandengroep in Indonesië en kreeg in Nederland tuberculose (TBC). Daarom heeft hij 5 jaar lang doorgebracht in een sanatorium in Hellendoorn totdat hij volledig hersteld was, maar ook hij heeft nog goede herinneringen aan Mill. Nou ja, enkele ervaringen waren minder leuk, vertelt hij. In Mill woonden vooral katholieke Molukkers en Ambonezen en er was een ruimte als kerk ingericht. Wat zouden ze nog graag een foto willen zien van de mooie schilderingen op de muur. Nella herinnert zich nog pastoor Willems en pastoor Vliegen, die als missionarissen uitgezonden waren naar Indonesië en nu meegereisd waren terug naar Nederland. Zij kenden de cultuur en spraken hun taal. Fred moest op een dag als missionaris invallen voor een neefje, maar hij reageerde niet snel genoeg toen hij een taak moest uitvoeren. “En ik kreeg me toch een schop onder mijn kont”, zegt hij lachend.
Er werden veel kinderen op De Vilheide geboren. Fred en Max stammen uit een gezin van 11 kinderen en Nella komt uit een gezin met 10 nakomelingen. Dus de vroedvrouw was er regelmatig te vinden. Fred wordt helemaal enthousiast en maakt met zijn armen en handen bewegingen alsof hij aan het motorrijden is. Dat moet dus wel juffrouw Konings geweest zijn, over wie we bij “Myllesheem vertelt” ook al geschreven hebben. Fred weet zelfs nog het type motor, waarop zij reed. “Het was een 250 CC BMW!” en hij glundert erbij. Toch zegt de naam juffrouw Konings hen niets, want het is tenslotte ook meer dan 70 jaar geleden. Wel herinnert Nella zich een zuster Bessems, die een jonger zusje had, Ineke, die altijd mee kwam om te spelen en ondertussen al aardig Maleisisch sprak. Ook kennen ze de huisarts nog, dokter Gunneweg, die aardig voor hen was en hun situatie begreep. Nella moest met haar moeder mee voor een bezoek aan de dokter, omdat zij de Nederlandse taal niet machtig was. En dat was niet het enige wat anders was dan thuis.
Lees volgende week meer over hun nieuwe leven op De Vilheide.
Geschreven door Marja Verheijen. Zie voor meer foto’s van het Ambonezenwoonoord op www.myllesheem.nl.
