In deze serie van 3 delen gaan we kennis maken met het Duits Lijntje, maar we vertrekken eerst vanuit een ander standpunt, namelijk een vraag van Ilonka Pennings-Moermond, een trouwe lezeres.
Van haar ontvingen we een mail, waarin ze zich het volgende afvroeg.
Als ze googelt naar de stationschefs van Mill, dan komt ze in die lijsten nooit de naam van haar overgrootvader Christiaan Oexman tegen, die volgens de overlevering binnen haar familie de eerste stationschef van Mill was.
Christiaan Oexman werd geboren op 3 september 1879 in Lisse en overleed op 8 augustus 1950 te Mill. Hij werd door de Staatsspoorwegen overgeplaatst naar Mill en woonde in het huis aan de Spoorstraat nummer 32. Als Nederlands Hervormde jonge man kwam hij te wonen in het Rooms-Katholieke Brabant. Hoe keken de inwoners van Mill tegen iemand van boven de rivieren aan? Hij was gehuwd met Margjen Tolman (geboren 8 maart 1873 te Loppersum), die in 1937 overleed. Zij hadden samen een dochter, Cornelia Oexman, die trouwde met Daniël Moermond uit Zierikzee, de opa en oma van Ilonka.
Christiaan huwde in 1938 al vrij snel na het overlijden van zijn eerste vrouw Margjen met het veel jongere dienstmeisje, Gerarda van de Bogaart (1920-2003) en zij kregen een zoon, Chris Oexman. Gerarda was slechts 30 jaar oud toen Christiaan overleed en ze hertrouwde met Gerrit Cremers, beter bekend als Gerritje Zaad, die ervoor zorgde, dat haar eerste man een mooi graf op het kerkhof in Mill kreeg. Margjen Tolman werd ook begraven in Mill, maar op zogenaamde ongewijde grond, omdat ze niet katholiek was, hetgeen destijds de gewoonte was.
Ilonka vraagt zich af, waarom haar overgrootvader nergens vernoemd staat als stationschef van Mill. Wel hebben we gevonden, dat hij als spoorwegbeambte op 23 november 1900 in Hillegom te werk werd gesteld en op 6 september 1901 in Leiden. Had het te maken met het feit, dat hij zich liet bekeren tot het Rooms-Katholieke geloof? De Staatsspoorwegen was een staatsbedrijf en de verhouding tussen de Nederlands Hervormde Kerk en de Nederlandse staat kende een lange en sterke band. Historisch gezien was personeel in dienst van de staat nauw verbonden met deze kerk.
We hebben navraag gedaan bij Sander Leemans uit Boxtel, een kenner op het gebied van het Duits Lijntje met een eigen website www.duitslijntje.info vol interessante informatie.
Als je bij de spoorwegen carrière wilde maken, moest je het ervoor over hebben om naar alle uithoeken van het land overgeplaatst te worden. Deed je dat niet, dan kwam je voor een volgende stap in je loopbaan op de wachtlijst te staan.
De NBDS (Noord-Brabantsche-Duitsche Spoorweg Maatschappij), waar het Duits Lijntje onder viel, zorgde goed voor het personeel en had een zieken- en ondersteuningsfonds. Echter toen de NBDS in 1919 overgenomen werd door de Staatsspoorwegen, zijn alle archieven verloren gegaan. Volgens Sander is er een gerucht, dat ze verbrand zijn in de tuin achter het hoofdkantoor in Gennep, omdat men niet wist wat men er mee aan moest. Dus dat iemand niet vermeld staat in de personeelslijsten is niet zo heel vreemd.
De opvatting, dat Christiaan Oexman niet meer in de lijst opgenomen is vanwege zijn overstap naar het katholieke geloof, vindt Sander zeer onwaarschijnlijk. Hij heeft nooit iets vernomen van discriminatie op basis van religie en dit zou ook met ontslag bestraft worden, want de NBDS handhaafde strikte regels.
In het Utrechts Archief zijn de gegevens van de werknemers van de Hollandsche IJzeren Spoorweg Maatschappij, later de Nederlandse Spoorwegen bewaard gebleven. Hier heeft Sander de volgende informatie nog aangetroffen. Christiaan Oexman is van Vogelenzang via Gijzenburg naar Leiden, Hillegom en later naar Gorinchem overgeplaatst, waar hij 6 maanden als assistent buitendienst heeft gewerkt. Daarna ontbreekt elk archiefspoor en helaas wordt nergens iets vermeld over zijn functie als stationschef in Mill. Mocht u iets meer weten, dan horen wij dat graag via een mail aan
Volgende week verschijnt er een artikel over het Duits Lijntje: wie, wat, waar en wanneer? En in deel 3 weten we misschien al iets meer over Christiaan Oexman.
Geschreven door Marja Verheijen.
