Rechtbank Den Haag heeft beslist dat de Belastingdienst bedrijven via het risicoselectiemodel "OB Negatief" mag selecteren voor controle, omdat het model voldoet aan de AVG, menselijke controle bevat en er geen bewijs is van discriminatie of onrechtmatigheid.
Een holding en haar werkmaatschappij verleenden fiscale en administratieve diensten aan derden. De dga van de holding deed zelf de aangiften voor beide vennootschappen, zonder externe adviseur. Naar aanleiding van een teruggaafverzoek over het vierde kwartaal 2022 werden beide BV's via het risicoselectiemodel "OB Negatief" geselecteerd voor een boekenonderzoek over 2018 tot en met 2022. Dat onderzoek leidde tot naheffingsaanslagen van in totaal ruim € 97.000 en vergrijpboeten van 25%. De BV's gingen in beroep en stelden dat de selectie via "OB Negatief" onrechtmatig was wegens strijd met de AVG.
Rechtbank Den Haag (ECLI:NL:RBDHA:2026:5199) was het daar niet mee eens. De Rechtbank vond aannemelijk dat het model optimaal gebruik maakte van relevante gegevens zoals aangiftegegevens en bedrijfsgegevens, dat de gegevensverwerking werd getoetst aan de AVG, en dat sprake was van wezenlijke menselijke tussenkomst: pas na handmatige beoordeling door een medewerker volgde een eventuele correctie. De BV's hadden geen concrete feiten of omstandigheden aangevoerd waaruit zou blijken dat in haar geval sprake was van discriminatie of enig ander onoorbaar selectiecriterium. Ook hoefde de inspecteur geen nadere informatie over signalen of selectiecriteria te verstrekken; daarvoor bestond geen wettelijke grondslag en de beginselen van behoorlijk bestuur verplichtten daar evenmin toe. De correcties waren voldoende onderbouwd in het controlerapport. De vergrijpboeten waren terecht opgelegd: de voorbelasting was in aftrek gebracht voor bestedingen die als privé-uitgaven waren aan te merken, en gelet op de bedrijfsactiviteiten van de BV's op fiscaal en administratief gebied was sprake van grove schuld.
Toelichting
De Belastingdienst ontvangt jaarlijks ongeveer 2,6 mln zogenoemde negatieve aangiften omzetbelasting (verzoeken om teruggaaf van btw). Het is ondoenlijk om al die aangiften handmatig te beoordelen. Om te bepalen welke aangiften nadere aandacht verdienen, gebruikt de fiscus het geautomatiseerde risicoselectiemodel "OB Negatief". Dat model combineert aangiftegegevens, betalingsgegevens, bedrijfskenmerken van de Kamer van Koophandel en eerdere handmatige beoordelingen om teruggaafverzoeken te scoren op risico. Een hoge score betekent een hogere kans op een onjuiste aangifte en dus prioriteit voor controle.
Peter Meulepas, administratie- en belastingconsulent te Mill.
