Naar aanleiding van onze vraag “Wie weet het wel?” ten aanzien van enkele onduidelijkheden in de dagboeken van Willem Verstraaten hebben we een aantal reacties en ook antwoorden ontvangen, waarvan hieronder een beknopte beschrijving.
Jeroen van Gelder had de volgende notities eens nader onderzocht:
- Rademaker oprichter NBOS tramlijn
- Schutte ingenieur NBOS Gennep over aanleg tramlijn
- Voorhoeve Nijmegen president directeur NBOS
Ook Jeroen had net als wij gegoogled op NBOS en kreeg geen info, maar toen hij zocht op “oude tramlijnen”, kreeg hij de juiste link te pakken. Het moet namelijk zijn NBDS: de Noord-Brabantsche-Duitse-Spoorweg-Maatschappij, die het zogenaamde Duits Lijntje beheerde. Johannes Marinus Voorhoeve was van 1886 tot 1919 president van deze onderneming en hij had zijn hoofdkantoor in Nijmegen. Daarvoor was de Millenaar Fredericus Kerstens president van het bedrijf. Zoals al vaker aangegeven was het oude handschrift niet altijd even duidelijk te lezen, vandaar de verwarring met de O en de D.
Op de foto uit 1910 ziet u het station van Mill, dat toen nog met één l werd geschreven.
Verder ontvingen we van een trouwe lezer een mail, waarin hij duidelijkheid gaf over maar liefst 4 vragen.
Allereerst het woord “eimaatpacht”, waarvan je zou denken, dat het iets met eieren heeft te maken, maar dat is niet het geval. Eimaatpacht is een historische vorm van een kleine pacht, waarbij landbouwgrond in bruikleen werd gegeven en de betaling geschiedde met goederen zoals graan en niet met geld. De grootte van het perceel bepaalde de omvang van de vergoeding, de maat.
De notities “Koekoek gekapt hout” en “koekoek om eksters te mogen beschieten” hebben te maken met het Koekoeksrecht, een onofficieel recht om je iets toe te eigenen, zoals het sprokkelen van hout. Zo bestond ook het Koekoeksbriefje, een soort van vrijbrief of ontheffing, waarbij iemand toestemming kreeg om iets te doen, wat normaal verboden was. Dit kon ook een tijdelijk vis- of jachtverlof zijn.
Deze lezer kwam ook het woord “schattingscommissie” tegen in een bericht in het Noordbrabantsch Dagblad uit 1940 over ontevredenheid ten aanzien van de schadevergoeding van afgestane gronden in de Kring Cuijk. De schattingscommissie stelde de schade vast, die door extreme weersomstandigheden, wildvraat of een andere ramp was toegebracht aan land- en tuinbouwbedrijven. Tijdens de bijeenkomst van de Kring Cuijk vroeg “de afdeeling Mill om snel stappen te doen welke zouden kunnen leiden tot een spoedige schatting en uitbetaling der geleden schade wegens militaire maatregelen.”
Verder kregen we van hem meer info over de aantekening “burgemeester Beers over balkgraaf”, waarvan we wel wisten, dat de Balkgraaf een waterloop in Sint Michielsgestel is, maar niet of er een connectie met Mill was. Balkgraaf is ook de algemene benaming voor een waterloop of sloot vaak gelegen bij een perceelgrens of een “balk”, een smal strook land.
Jan Vloet reageerde ook op onze oproep en ook hij wist de aantekening “balkgraaf” verder uit te leggen. Het is namelijk een beekje, een kleine waterloop, dat door de omgeving van Mill en Beers meandert, vandaar dat de burgemeester van Beers in de aantekening vernoemd wordt.
Twee weten toch weer meer dan één.
Jan is opgegroeid op een loonbedrijf annex akkerbouwbedrijf en is beroepsmatig ook altijd op het land werkzaam geweest. In een ander hoofdstuk van de serie over vergeten woorden hadden we het over de notitie “grippen” en dit werd uitgelegd als de grond naast een spoorlijn. Zoals elk vakgebied zijn eigen taal met zich meebrengt, was het woord “grip” voor Jan beslist niet onbekend of vergeten. Het wordt in zijn familie veelvuldig gebruikt. “Kijk uit! Daar ligt een flinke grip!” werd er gewaarschuwd, voordat je met de machine het land ging bewerken of ging oogsten. Een grip is dus gewoon een geul, maar Jan bevestigt onze bevinding: “Grippen lagen inderdaad ook langs de spoordijken om water op te vangen”.
Fijn, dat onze lezers meedenken en leuk om te horen, dat de verhalen van “Myllesheem vertelt” met plezier en interesse gelezen worden.
Ook op onze oproep in De Neije Krant van 9 januari voor ideeën voor nieuwe verhalen heeft veel reacties opgeleverd, dus “Myllesheem vertelt” heeft nog veel te vertellen.
Geschreven door Marja Verheijen
